Bagikeun ka Lapak Facebook

Sastra SundaÉséyJumaah, 31 Agustus 2012 01:12

Patukang Tonggong

Ku Hawe Setiawan

Saréréa geus apal dongéngna. Enya, dongéng Sangkuriang jeung Dayang Sumbi téa. Vérsina gé jigana kaitung réa, boh nu lisan boh nu tinulis. Minangka tatapakan enggoning nyurahan deui ieu mitos, asa meujeuhna mun urang ngajénan warisan Utuy Tatang Sontani. Taun 1962 Penerbit Bhratara, Jakarta, medalkeun naskah drama, Sang Kuriang, yasana Utuy.

            Nu dikarang ku Utuy, boh Sangkuriang boh Dayang Sumbi dina pamustunganana papada nyirnakeun manéh. Dayang Sumbi nu teu sudi dipaksa dipigarwa ku Sangkuriang ahirna nubleskeun kujang kana dadana sorangan. Nya kitu deui Sangkuriang, ku sabab manéhna gagal migarwa nu geulis téa antukna  maténi diri sorangan. Sangkuriang jeung Dayang Sumbi juntrungan dua pamadegan nu patukang tonggong, dua generasi nu teu bisa ngahiji.

            Bawirasa, nu jadi marga taya lian iwal ti perkara kahanan (eksistensi). Enya, kahanan manusa (Sunda). Ayana “kuring” téh ti mana jolma turta kumaha jujutanana? Kitu asana mah pertanyaan nu ngarobéda Sangkuriang téh. Epistémologi Sangkuriang, nyaéta padika nu dipilampah ku manéhna enggoning néangan pangaweruh ngeunaan éksisténsi dirina, ditanjeurkeunana kalawan radikal. Hartina, ku jalan ngabongkar pangaweruh nu geus ajeg nepi ka akar-akarna.

            Sidik pisan, lebah dinya mah Sangkuriang memang mahiwal ti kaom awam. Manéhna teu ngarasa sugéma mun kudu percaya kitu baé yén ayana “kuring” téh geus kitu kersaning Nu Kawasa. Ceuk gandék, “Teu sae kabina-bina tatanya marga cangcaya. Langkung saé pasrah baé, da manusa mah teu wasa.” Kumaha ceuk Kuriang? “Bohong!… ceuk saha kula teu wasa?” Hartina, pikeun Sangkuriang mah, manusa téh miboga kabisa pikeun maluruh asal-usulna. Manéhna percaya kana kakuatan akal pikiran.

            Pikeun Sangkuriang mah teu pisan kaharti ku akal yén manéhna ngabapa ka hiji anjing, Si Tumang téa. Teu, henteu kaharti. Dalah karasana  ku manéhna éta généalogi alias silsilah modél kitu téh hina kabina-bina. Ngahina ka akal waras. Ku sabab kitu maéhan Si Tumang téh keur manéhna mah konsékuénsi logis tina pamadegannana nu rasional téa. “Sabab nu disebut bener teu kaci leuwih ti hiji” cenah gé. Atuh mun manéhna bogoh ka Dayang Sumbi, pikeun Sangkuriang mah. Lain hartina manéhna bogoh ka indung sorangan tapi bogoh ka hiji wanoja nu geulis kawanti-wanti téa. Éta téh duméh Sangkuriang teu manggihan bukti yén Dayang Sumbi kungsi ngandung manéhna.

Ari Dayang Sumbi? Inyana téh hiji pamadegan, hiji sistem pangaweruh, nu teu boga daya pérsuasi di hareupeun Sangkuriang. Manéhna teu bisa ngabéjérbéaskeun éta pangaweruh kalawan ngayakinkeun. Dayang Sumbi ngan saukur nungtut kayakinan ti Sangkuriang yén Sangkuriang téh anak manéhna pituin. “Anaking, wayahna Ujang, sing tarima ka papastén. Kana kersaning dewata, urang teu bisa kumaha,” cukup ku kitu pérsuasina téh. Ana kitu mah Dayang Sumbi téh hiji mistisismeu. Maksud téh hiji pangaweruh ngeunaan éksisténsi manusa (Sunda) nu nyarandé kana katerangan-katerangan mistis, nu teu kahontal ku akal.

Nu narik mah, basa éta dua pamadegan nepi kana waktuna kudu paaduhareupan kalawan ékstrim. Dayang Sumbi ngasongkeun sarat: cenah daék manéhna dipihukum ku Sangkuriang asal Sangkuriang bisa ngabendung talaga sarta nyieun parahu dina waktu sapeuting. Saenyana mah éta téh ngan saukur ekol, minangka bénténg panungtung enggoning nyanghareupan pameredih ti Sangkuriang. Horéng,  aya galagat yén Sangkuriang, nu dibantuan ku kaom siluman téa, enyaan mampuh nyumponan sakabéh sarat, minangka réalisasi komitmen cinta manéhna ka Dayang Sumbi.

Kumaha tah Dayang Sumbi basa kadeseh kitu? Manéhna milampah konspirasi jeung Arda Lepa saparakanca, ngaduruk leuweung ti tebéh wétan, sangkan Sangkuriang boga sangkaan yén balébat kaburu ngajorélat mantén. Naha ari bebeneran bisa ditanjeurkeun ku jalan nu teu jujur? Naha ari tujuan kudu ngahalalkeun sagala rupa cara?

Nu sidik, éta dua pamadegan téh teu bisa diamprokkeun bari lalugina. Ekstrim pisan konflikna téh. Patukang tonggong. Antukna, duanana ngajanggélék jadi tragédi. Tragédi Sangkuriang nyaéta tragédi rasionalisme. Demi tragédi Dayang Sumbi nyaéta tragédi mistisismeu.***

Kirim Koméntar tina Facebook

Kirim Koméntar

Jenengan
Alamat Émail
Alamat Wéb
Koméntar
Serat Kodeu:
  
  • Senén, 03 Fébruari 2014 19:50

    fathan

    ya allah meni seer pisan kajahatan...
  • Senén, 27 Januari 2014 16:44

    agus sofyan

    Simkuring mani hoyong maca carios sunda ti ngawitan Gumilar , Wijana, sibuntung jago tutugan tug dugi ka Jaka santang..mani...
  • Jumaah, 24 Januari 2014 19:20

    yudha

    Tumaros, dimana tiasa mendakan buku Si Buntung Jago Tutugan? hatur nuhun pisan....
  • Jumaah, 24 Januari 2014 11:05

    Nandan Kusmanagiri

    Wilujeng makalangan, langkung pogot sigana upami tos aya aplikasi dina android...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 19:18

    Erwin Kusumah

    Kang dupi wawaran perkawis FDBS teu ditayangkeun di...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 11:06

    Ai Karlinawati

    Hoyong milarian conto wawacan kanggo murangkalih hanjakal teu aya..hatur nuhun ..Mugia website ieu lana...
  • Saptu, 21 Désémber 2013 14:14

    iklanzoom.com

    Asalamualaiakum dari iklanzoom.com semoga pendidikan Indonesia tambah maju wasalamuaalaikum fresh...
  • Saptu, 02 Novémber 2013 18:31

    Sukinah Boiman

    Alhamdulillah upami di kota Bandung gaduh sakola favorit ngiring bingah, kumargi lami-lami upami basa sunda pada ninggalkeun bisa punah...

Badé ngomén? Mangga klik di ieu.

SN

Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44

Parobahan Raperda No 15, Baris Mancegkeun PDAM Tirtawening

(SundaNews, Bandung) Sabada Raperda Parobahan Perda No 15/2009 disahkeun Pansus II DPRD Kota Bandung ahir Agustus 2014, ...
SN

Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19

Pansus V DPRD Nargétkeun Bandung Meunang WTP Taun 2015

Sundanew.com, Ketua...
SN

Jumaah, 18 Juli 2014 02:37

Chace jeung Media Nu Sologoto

(SundaNews) Salah sahiji nu penting di Google téh nyaeta fungsi cache. Hiji kontén dina wéb, sanajan geus...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:32

Prabowo Cangcaya Surya Dharma Ali Kalibet Korupsi

(SundaNews, Jakarta) Naon anu diucapkeun ku Capres Prabowo Subianto ngeunaan ditéwakna Suryadharma Alie ku KPK dina...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:09

Din: “Amien Rais Kuduna Némbongkeun Sikep Negarawan”

(SundaNews) Ketua Umum Pimpinan Pusat Muhammadiyah Muhammad Din Syamsuddin manghanjakalkeun kana sikep Amien Rais anu...