Bagikeun ka Lapak Facebook

Sastra SundaÉséyKemis, 12 Juli 2012 19:50

Dulang Tinandé

Ku Dadan Sutisna

URANG remen nyaksian rupa-rupa pacabakan awéwé. Aya nu gawéna ripuh, meureut késang jeung tanaga, siga karéréaanana awéwé di pilemburan. Ayeuna deuih nu bangun ngahenang-ngahening-najan sarupa pakpikpekna mah-tapi teu weléh imut jeung seuri, siga awéwé nu digawéna di kantor bang.

Béda wewengkon, béda deui pacabakanana téh. Di Bungbulang Garut upamana, salelembur nyarieunan opak, kadaharan sabangsaning kurupuk nu dijieunna tina béas ketan. Geus turun-tumurun ti baheulana cenah, awéwé di dinya mah cabakna téh kana ngopak. Ari di Bali, sasatna awéwé nu nyiar kipayah téh, da cenah kaom lalakina mah teu weléh riweuh nataharkeun upacara, atuh dina keur nyalséna, jigna téh pan kana ngadu hayam.

Mun ngabanding-banding jeung kabiasaan baheula mah, réa "kamajuanana" kaom hawa téh. Bisa jadi ieu téh héabna tina perjoangan R.A. Kartini, nu disebut émansipasi téa. Geura wé, pan baréto mah naon kasebutna mun aya awéwé tumpak motor sorangan. Jalingkak pibasaeunana. Urusan liar peuting gé pan dipahing pisan. Jajauheun mah daék maén bal siga sawatara awéwé jaman ayeuna mah.

Naha éta téh jadi ciri yén awéwé jaman ayeuna leuwih binangkit? Puguh gé béda-béda ukuranana nu disebut awéwé binangkit téh. Da apan henteu sarua téa, boh pangabisana, boh pangaweruhna. Malah bisa jadi, sebutan binangkit téh jolna ti nu lian, da langka aya awéwé nu ngaku-ngaku binangkit.

Basa taun 1986 Ma Éroh nugar cadas di walungan Cilutung, apan sarérea papada gogodeg, teu kurang-kurang nu nyebut "euleuh". Disebutna gé pan "awéwé perkasa", nepi ka dilélér Kalpataru sagala. Ari Ma Érohna mah, pan pamadeganana basajan pisan. Pokna gé, "Ema téh butuh cai keur nyébor sawah, lantaran urang lembur caricing waé, nya nugar cadas ku sorangan. Nepi ka maotna gé, 18 Oktober 2004, pagawéan Ma Éroh mah henteu lésot tina pacul.

Déwi Sartika, dina Buku Kautamaan Istri (pamedal A.C. Nix & Co, 1912), nétélakeun yén "mungguh jelema téh awéwé lalaki ogé teu cukup ku bageur wungkul, da kudu jeung boga pangarti, pangabisa, pikeun nyiar kahirupan dina mangsa teu aya nu maradah keur ngajaga kasalametan, nolak balai, jeung jaba ti éta". Ku lantaran nu dipedar dina éta buku téh bagbagan istri, hartina geus ti béh ditu kénéh aya kasadar yén awéwé gé kudu bisa "mikir".

Bras deui ka jaman ayeuna, nu cara mikirna bisa jadi leuwih modéren. Aya buku best seller nu ditulis ku Allan & Barbara, judulna Why Men Don't Listen and Why Women Can't Read Maps. Naha lalaki tara ngadéngé jeung awéwé tara maca peta, kitu kira-kira mun disundakeun mah. Lalaki jeung awéwé mah béda, kitu cék éta buku. Enya, lain ukur béda étanana, tapi dumasar kana panalungtikan uteuk manusa, béda.

Ieu mah lain keur ngabanding-banding mana nu leuwih hadé atawa goréng. Ngan nu disebut "béda" cék éta buku téh di antarana:

§         Awéwé leuwih misurti, ari lalaki mah sok kudu aya heula bukti. Awéwé mah cenah nyahoeun mun aya awéwé séjén nu keur nyeri haté atawa tugenah. Béda jeung lalaki, kakara yakin téh mun geus kaciri tina paromanna, jamedud, ambek, atau ceurik.

§         Paneuteup awéwé leuwih lega, paneuteup lalaki leuwih jauh. Néangan barang nu laleutik, nu aya di sabudeureun imah, awéwé cenah ahlina. Lalaki mah sakalieun néangan kacamata gé aya kalana kokotéténgan. Tapi awéwé langka nyahoeun di mana waé lebah-lebahna nu aya pom béngsin.

§         Dédéngéan awéwé leuwih seukeut. Mun aya sora orok ngoar tengah peuting, tangtu nu pangheulana ngoréjat téh awéwé.

§         Awéwé aya leuwihna dina aambeuan. Tinggal ngabandingkeun wé, seungit mana awéwé jeung lalaki.

§         Awéwé leuwih réa omong, ari lalaki mah sok hayang langsung kana pokona.

Analisa modél kitu téh boa henteu tumerap ka sakur awéwé. Buktina mah geuning réa awéwé nu boh pangartina boh pacabakanana, bisa mapakan atawa ngaleuwihan lalaki. Teu kurang-kurang lalaki nu ngindung ka gelung, sagala ngandelkeun awéwé.

Sok ras kana paribasa kolot baheula. Mun mapagahan budak awéwé téh apan teu weléh diimplik-implikan, "awéwé mah dulang tinandé". Cék kamus R.A. Danadibrata mah, hartina téh awéwé mah kudu tumut-tuhu ka lalaki (salaki), sabab sasakti-saktina atawa sapinter-pinter awéwé moal bisa ngunggulan lalaki.

Ukuran istri binangkit, ana kitu mah beuki téa rupana, bisa ditilik di ditu ti dieu. Ngan apan urang téh boga ciri sabumi cara sadésa, katambah deuih kaeurad ku rupa-rupa ugeran, boh hukum adat boh hukuma agama.***(Dadan Sutisna)

Kirim Koméntar tina Facebook

Kirim Koméntar

Jenengan
Alamat Émail
Alamat Wéb
Koméntar
Serat Kodeu:
  
  • Senén, 03 Fébruari 2014 19:50

    fathan

    ya allah meni seer pisan kajahatan...
  • Senén, 27 Januari 2014 16:44

    agus sofyan

    Simkuring mani hoyong maca carios sunda ti ngawitan Gumilar , Wijana, sibuntung jago tutugan tug dugi ka Jaka santang..mani...
  • Jumaah, 24 Januari 2014 19:20

    yudha

    Tumaros, dimana tiasa mendakan buku Si Buntung Jago Tutugan? hatur nuhun pisan....
  • Jumaah, 24 Januari 2014 11:05

    Nandan Kusmanagiri

    Wilujeng makalangan, langkung pogot sigana upami tos aya aplikasi dina android...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 19:18

    Erwin Kusumah

    Kang dupi wawaran perkawis FDBS teu ditayangkeun di...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 11:06

    Ai Karlinawati

    Hoyong milarian conto wawacan kanggo murangkalih hanjakal teu aya..hatur nuhun ..Mugia website ieu lana...
  • Saptu, 21 Désémber 2013 14:14

    iklanzoom.com

    Asalamualaiakum dari iklanzoom.com semoga pendidikan Indonesia tambah maju wasalamuaalaikum fresh...
  • Saptu, 02 Novémber 2013 18:31

    Sukinah Boiman

    Alhamdulillah upami di kota Bandung gaduh sakola favorit ngiring bingah, kumargi lami-lami upami basa sunda pada ninggalkeun bisa punah...

Badé ngomén? Mangga klik di ieu.

SN

Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44

Parobahan Raperda No 15, Baris Mancegkeun PDAM Tirtawening

(SundaNews, Bandung) Sabada Raperda Parobahan Perda No 15/2009 disahkeun Pansus II DPRD Kota Bandung ahir Agustus 2014, ...
SN

Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19

Pansus V DPRD Nargétkeun Bandung Meunang WTP Taun 2015

Sundanew.com, Ketua...
SN

Jumaah, 18 Juli 2014 02:37

Chace jeung Media Nu Sologoto

(SundaNews) Salah sahiji nu penting di Google téh nyaeta fungsi cache. Hiji kontén dina wéb, sanajan geus...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:32

Prabowo Cangcaya Surya Dharma Ali Kalibet Korupsi

(SundaNews, Jakarta) Naon anu diucapkeun ku Capres Prabowo Subianto ngeunaan ditéwakna Suryadharma Alie ku KPK dina...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:09

Din: “Amien Rais Kuduna Némbongkeun Sikep Negarawan”

(SundaNews) Ketua Umum Pimpinan Pusat Muhammadiyah Muhammad Din Syamsuddin manghanjakalkeun kana sikep Amien Rais anu...