Bagikeun ka Lapak Facebook

Sastra SundaÉséyKemis, 12 Juli 2012 19:35

Ngalalanyah Carita Pondok

Ku Dadan Sutisna

JADI iraha atuh prakna nyieun karangan téh? Nya ayeuna, urang mimitian. Anggap waé sagala pakakas keur ngarang geus nyampak. Keretas, pulpén, mesin tik, atawa komputer nu geus ngahiung. Hareupeun urang ayeuna geus nampeu rohang molongpong; boh dina keretas, boh dina monitor. Teu aya titik-titik acan.

Nu rék ngarang geus nyindekkeun deuih, yén nu rék dijieunna téh carita pondok, lain sajak. Alesanana pangna milih carpon, bisa jadi lantaran hayang nyobaan nyieun prosa, nulis sajak mah hésé, atawa idé nu ngagulung dina sirah téh mémang picarponeun.

Jejer karanganana geus nyampak. Cék haréwos Ki Pangarang, nu rék dicaritakeunana téh basajan pisan: sual duit. Duit mah pan geus pada-pada terang; boh duit keretas boh duit kencring. Sasatna karampa unggal poé, dipaké balanja, dipaké ongkos. Tapi mun nyaritakeun bubuk-leutikna duit, bisa jadi panjang teuing. Naon deuih nu matak narik tina duit téh? Nu matak Ki Pangarang ayeuna keur satékah polah ngawatesanan, tina kékeran mana manéhna rék nyawang sual duit téh.

Bari neuteup keretas kosong, Ki Pangarang terus nyieun sababaraha catetan ngeunaan duit.

  • Duit dijieunna ukur tina keretas atawa logam.
  • Duit jadi pangabutuh umumna jelema
  • Néangan duit téh hésé
  • Duit teu bisa dijieun ku sorangan
  • Nu mahal dina duit téh pangajina

Sakitu wé heula cenah. Tapi ku lantaran nu dijieunna téh carpon, meureun engkéna kudu aya nu ngalalakon, alur, klimaks, tur pungkasna rék siga kumaha. Saenyana nu kararitu téh henteu kudu dipikiran teuing méméh prak. Ngan ari "elotan" mah apan perlu, ngarah nu rék ditulis téh henteu ngacapruk ka mana karep.

Tina duit téa, bisa dijieun rupaning lalakon. Komo apan duit mah lain téma nu anyar. Dina ngawatesanan téma, aya hadéna mun urang ngotrét sawatara jejer nu engkéna baris dipilih. Teu kudu jauh-jauh néangan, nu katénjo jeung kadéngé heula wé, dumasar kana pangalaman sorangan. Diwawaas gé teu nanaon. Nya meunang opat kotrétan.

  • Jelema nu paséa alatan parebut duit
  • Lalakon réntenir nu "nyékek" tatanggana ku nginjeumkeun duit
  • Lalaki nu buar-biur néangan duit keur ngubaran anakna tapi euweuh nu méré
  • Sosobatanana duit jeung nini-nini

Éta opat jejer téh terus dipilih salah sahijina. Tangtu baris kaimpleng mana nu umum jeung nu teu pati umum. Nomer hiji nepi ka tilu, bisa jadi geus umum teuing, tapi teu nanaon rék tulis gé. Saheulaanan mah antep heula wé, guar-guareun engké. Ayeuna mah urang niténan jejer kaopat: sosobatanana duit jeung nini-nini.

Nu ngaranna sosobatan, meureun kudu aya hubungan "rasa" antara duit jeung nini-nini. Hubungan "rasa" antara barang paéh jeung jelema mémang teu pati ilahar, tapi dina carpon mah urang ilaharkeun wé. Tina kecap "duit" jeung "nini-nini" bisa katoong saha engkéna nu rék ngalalakon. Aya sababaraha pilihan, bisa maké tokoh kuring minangka nini-nini, tokoh kuring minangka duit, atawa pangarang rék nyaritakeun duit jeung nini-nini tina paneuteup jalma katilu.

Upamana, urang milih tokoh kuring nu jadi "duit". Hartina, nya duit nu cacarita ka nu maca naon nu katémbong, kadéngé jeung karasa ku manéhna. Teu asup akal? Keun wé da carpon.

Méméh prak ngalalakon, sual logika perlu dipikiran deuih, keur ngabédakeun antara carpon jeung dongéng. Najan tokoh duit ku pangarang geus "dibéré rarasaan", logikana mah angger dipaké. Upamana: duit mah teu bisa ngomong jeung jelema, duit mah teu bisa leumpang, jsté. Najan kasebutna sosobatan, pamohalan duit bisa ngawangkong jeung nini-nini, tangtu salah sahijina aya nu haré-haré.

Urang gé perlu milih duit nu mana nu rék sina ngalalakon téh; naha duit kencring, duit pangaji sarébu, sapuluh rébu, jsté. Naon deuih nu ngabédakeunana antara duit nu rék dicaritakeun jeung duit séjénna. Mun dilelebah mah kieu meureun, unggal duit keretas boga ngaranna séwang-séwangan, nu disebut nomer séri téa. Hartina duit keretas mah euweuh nu sarua, kajaba mun dipalsukeun.

Geus kitu mah urang bisa nyieun gurat badagna lalakon. Upamana kieu:

  •  Si Duit téa keur ngahuleng di jero laci, di hiji toko emas. Babaturanana mah sararé kénéh, ari manéhna kahudangkeun ku hiji sora hoghag ti luareun laci. Basa didédéngékeun, manéhna curinghak sabab di antara nu ngomong téh aya sora nini-nini.
  • Si Duit inget yén éta téh sora Nini Onéh, nu kungsi ngarawatan manéhna baheula. Nineung pisan ka Nini Onéh téh, sabab kacida geténna. Manéhna dipupusti, disimpen dibuni-buni, sasatna dijieun jimat. Tapi najan sakumaha taraptina gé, ari kapanggih ku incuna mah, teu burung dicokot ti handapeun kasur, dibalanjakeun. Ti harita manéhna pisah jeung Nini Onéh.
  • Ayeuna sora Nini Onéh kadéngé deui, manéhna hayang ngagurinjal mun kongang mah, hayang nyampeurkeun. Tapi nu kadéngé ukur sora nu hoghag. Cenah Nini Onéh téh rék ngajual emas, ku tukang emas ditawar murah da henteu maké susuratan. Tungtungna ku Si Nini dibikeun, hargana saratus rébu. Tukang emas geus mukakeun laci. Manéhna gegebegan, hayang teuing dipaké babayar. Naha atuh ari ceg téh kalah kana duit 50 rébuan. Manéhna ngaheruk.
  • Tapi teu lila Nini Onéh datang deui, bari hariweusweus cenah duit pamayar téh geus soéh, hayang ditukeurkeun. Ku tukang emas dihilikeun bari kutukgendeng. Tungtungna mah nu dipaké mayar téh Si Duit téa.
  • Si Duit atoh jeung reuwas. Atohna, duméh tepung deui jeung Nini Onéh. Reuwasna, geuning Nini Onéh téh henteu nyorangan, tapi dibarengan ku incuna nu baheula nyokot duit ti handapeun kasur.
  • Jeung saterusna.

Nu bieu dipedar téh lain hiji-hiji pola keur nyieun carita pondok. Lalakon duit mah ukur conto wungkul, tina réwuan téma nu ku urang bisa dipilih. ***(Dadan Sutisna)

Kirim Koméntar tina Facebook

Kirim Koméntar

Jenengan
Alamat Émail
Alamat Wéb
Koméntar
Serat Kodeu:
  
  • Senén, 03 Fébruari 2014 19:50

    fathan

    ya allah meni seer pisan kajahatan...
  • Senén, 27 Januari 2014 16:44

    agus sofyan

    Simkuring mani hoyong maca carios sunda ti ngawitan Gumilar , Wijana, sibuntung jago tutugan tug dugi ka Jaka santang..mani...
  • Jumaah, 24 Januari 2014 19:20

    yudha

    Tumaros, dimana tiasa mendakan buku Si Buntung Jago Tutugan? hatur nuhun pisan....
  • Jumaah, 24 Januari 2014 11:05

    Nandan Kusmanagiri

    Wilujeng makalangan, langkung pogot sigana upami tos aya aplikasi dina android...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 19:18

    Erwin Kusumah

    Kang dupi wawaran perkawis FDBS teu ditayangkeun di...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 11:06

    Ai Karlinawati

    Hoyong milarian conto wawacan kanggo murangkalih hanjakal teu aya..hatur nuhun ..Mugia website ieu lana...
  • Saptu, 21 Désémber 2013 14:14

    iklanzoom.com

    Asalamualaiakum dari iklanzoom.com semoga pendidikan Indonesia tambah maju wasalamuaalaikum fresh...
  • Saptu, 02 Novémber 2013 18:31

    Sukinah Boiman

    Alhamdulillah upami di kota Bandung gaduh sakola favorit ngiring bingah, kumargi lami-lami upami basa sunda pada ninggalkeun bisa punah...

Badé ngomén? Mangga klik di ieu.

SN

Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44

Parobahan Raperda No 15, Baris Mancegkeun PDAM Tirtawening

(SundaNews, Bandung) Sabada Raperda Parobahan Perda No 15/2009 disahkeun Pansus II DPRD Kota Bandung ahir Agustus 2014, ...
SN

Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19

Pansus V DPRD Nargétkeun Bandung Meunang WTP Taun 2015

Sundanew.com, Ketua...
SN

Jumaah, 18 Juli 2014 02:37

Chace jeung Media Nu Sologoto

(SundaNews) Salah sahiji nu penting di Google téh nyaeta fungsi cache. Hiji kontén dina wéb, sanajan geus...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:32

Prabowo Cangcaya Surya Dharma Ali Kalibet Korupsi

(SundaNews, Jakarta) Naon anu diucapkeun ku Capres Prabowo Subianto ngeunaan ditéwakna Suryadharma Alie ku KPK dina...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:09

Din: “Amien Rais Kuduna Némbongkeun Sikep Negarawan”

(SundaNews) Ketua Umum Pimpinan Pusat Muhammadiyah Muhammad Din Syamsuddin manghanjakalkeun kana sikep Amien Rais anu...