Bagikeun ka Lapak Facebook

Sastra SundaÉséyKemis, 12 Juli 2012 19:33

Ngarang Naskah Drama

Ku Dadan Sutisna

DINA pakumbuhan sastra Sunda, jangreu drama téh arang kacatur­keun. Padahal tradisi méntaskeun naskah drama jeung sabangsana, geus ditaratas ti baheulana. Ti jaman Walanda aya nu disebut "tunil" atawa sandiwara. Ditéma ku jaman longsér, gending karesmén, nepi ka drama mo­déren.

Sandiwara Sunda ayeuna mah lang­ka dipintonkeun. Béda jeung baréto, ubyagna nepi ka pilemburan, malah kungsi jadi kacapangan balaréa. Longsér pon kitu kénéh. Ari pintonan drama modéren Sunda, nu maneuh mah nya dina Féstival Drama Basa Sun­da (FPBS) nu ditaratas ku Téater Sunda Kiwari ti 20 taun ka tukang. Kitu gé ngan dua taun sakali.

Pangna jangreu drama melempem, cenah di antara bangbaluhna téh lan­taran seuseut naskah. Éta gé teu ka­béh pintonan drama maraké naskah, da baréto mah-pangpangna dina sandiwara jeung longsér-dialog téh "ditambul" wé. Tapi pan ayeuna mah langka aktor drama Sunda nu bisa nyarita basa Sunda kalawan "lancar", komo entragan ngora mah. Cacak maké naskah gé, teu kurang-kurang nu balélol kénéh.

Teu réa pangarang nu sok nulis naskah drama Sunda téh. Malah ganjor pisan mun dibandingkeun jeung nu sok nulis carpon, sajak, atawa novél. Geura wé, mun urang néangan buku kumpulan drama basa Sunda, da hésé naker. Éta gé sakapeung sok aya naskah drama nu nyelap dina buku antologi, atawa dina buku pangajaran sakola. Tapi jumlahna teu réa.

Lahan keur ngamuat naskah drama gé samporét deuih. Méh taya média massa Sunda nu nyadiakeun rohangan keur ngamuat naskah drama. Aya kénéh harepan pikeun dipentaskeun. Tapi kitu gé mun kapaké ku sutradara.

Béda jeung carpon atawa novél, nulis naskah drama mah perlu di­émbohan ku pangaweruh séjénna. Tina cara nulisna gé pan geus béda. Lian ti jejer carita, nu kudu dipikiran ku pangarang téh kumaha mun éta naskah dipentaskeun. Naha matak ka­taji nu lalajo, atawa sabalikna.

Tamba kawaranan, aya sawatara patokan keur nu aya kereteg nulis nas­kah drama. Di antarana:

1. Jejer carita (téma). Naskah drama umumna nyaritakeun kahirupan sapopoé, boh alam kiwari, boh alam bihari. Aya nu motrét ka­hirupan masarakat leutik, tur sakapeung diselapan ku kritik sosial. Tapi teu kabéh naskah drama kudu napak dina réalita, teu béda ti carpon atawa novél, dra­ma gé bisa maké rupa-rupa aliran: réalismeu, suréalismeu, jsté. Boh dina wangun komédi boh tragédi.

2. Dialog. Naskah drama téh pentaskeuneun, ku kituna dialog penting pisan. Kalimah nu dipaké dialog tangtu kudu merenah dilisankeunana. Karasa sponta­nitasna jeung teu dijieun-jieun. Dialog dina drama bisa pagunem­an jeung papada tokoh, atawa paguneman jeung dirina sorangan (soliloquy). Pangarang gé kudu per­téla nerangkeun lentong jeung pari­polah tokoh sajeroning dia­log.

3. Babak jeung adegan. Naskah drama bisa dibagi jadi sababaraha babak, unggal babak diwengku ku sababaraha adegan. Adegan dina drama némbongkeun robahna ka­ja­dian carita, upamana ganti tokoh atawa ganti séting.

4. Nu ngalalakon. Nu ngalalakon dina drama bisa sorangan (mono­log), bisa lobaan, gumantung kana jejer carita.

5. Bubuka. Dina bagian awal naskah, pangarang méré pituduh ngeuna­an naskah nu rék dipentaskeun. Biasana dimimitian ku sinopsis, te­rus nataan sakur tokoh nu nga­la­lakon katut kateranganana; ngaranna, umurna, pasipatanana, paripolahna, hubunganana jeung tokoh séjén, jsté. Pangarang gé méré gambaran lilana éta naskah dipentaskeun.

6. Pituduh keur sutradara jeung nu maca. Waktu jeung tempat kaja­dian (séting) dina naskah kudu diécéskeun ka nu maca. Ieu téh baris jadi patokan pikeun sutra­dara deuih, kumaha hadéna mén­taskeun éta naskah. Najan teu wajib, aya hadéna deuih mun pa­nga­rang méré gambaran ngeuna­an ilustrasi musik jeung tata lam­pu.

7. Téks sisi. Mun aya kalimah atawa kajadian nu sakirana matak bi­ngung sutradara atawa nu maca, hadéna mah diterangkeun dina téks sisi (side text). Téks sisi di­teun­deun gigireun kénca atawa katuhueun naskah.

8. Nulisna. Cara nulis naskah drama tangtu béda jeung carpon atawa novél. Nu geus ilahar mah di an­tarana:

a. Narasi ti pangarang ditulis maké aksara gedé (kapital). Upamana, lebah ngadadarkeun séting, pasi­patan atawa tokoh, jsté.

Conto:

ADEGAN I

LAMPU CAANG LALAUNAN. DI PANGGUNG KATÉMBONG HIJI LALAKI KEUR DIHARUDUM SARUNG... jst.

b. Kalimah dina dialog ditulis ku aksara leutik, tapi méméhna disebutkeun saha-sahana nu rék cacarita.

Conto:

MANG DADAP

Geus reupreupan geuning. Naha Bi Waru can balik kénéh?

jst.

c. Katerangan dina dialog ditulis di antara tanda kurung, maké aksara déngdék.

Conto:

MANG DADAP

Geus reupreupan geuning (bari nguniang cengkat). Naha Bi Waru can balik kénéh?

jst.

d. Ka dieunakeun, ngaran tokoh sok dinomeran, dipérélékeun ti awal nepi ka ahir, ngarah nu rék méntaskeun leuwih babari ngapalkeun naskah.

Conto:

04. MANG DADAP

Tas ti mana wayah kieu karék kurunyung?

05. BI WARU

Naha maké tatanya sagala?

06. MANG DADAP

(Muncereng) Aéh-aéh, na teu meunang aing nanya?

Méméh naskah dipentaskeun atawa dikirimkeun ka média massa, hadéna mah dibaca deui jeung dipecakan heula ku nu ngarangna, bisi aya dialog nu nyalahan, séting nu teu merenah, atawa hal séjénna nu matak ngaganggu mun éta naskah dipentas­keun.—(Dadan Sutisna)

Kirim Koméntar tina Facebook

Kirim Koméntar

Jenengan
Alamat Émail
Alamat Wéb
Koméntar
Serat Kodeu:
  
  • Senén, 03 Fébruari 2014 19:50

    fathan

    ya allah meni seer pisan kajahatan...
  • Senén, 27 Januari 2014 16:44

    agus sofyan

    Simkuring mani hoyong maca carios sunda ti ngawitan Gumilar , Wijana, sibuntung jago tutugan tug dugi ka Jaka santang..mani...
  • Jumaah, 24 Januari 2014 19:20

    yudha

    Tumaros, dimana tiasa mendakan buku Si Buntung Jago Tutugan? hatur nuhun pisan....
  • Jumaah, 24 Januari 2014 11:05

    Nandan Kusmanagiri

    Wilujeng makalangan, langkung pogot sigana upami tos aya aplikasi dina android...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 19:18

    Erwin Kusumah

    Kang dupi wawaran perkawis FDBS teu ditayangkeun di...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 11:06

    Ai Karlinawati

    Hoyong milarian conto wawacan kanggo murangkalih hanjakal teu aya..hatur nuhun ..Mugia website ieu lana...
  • Saptu, 21 Désémber 2013 14:14

    iklanzoom.com

    Asalamualaiakum dari iklanzoom.com semoga pendidikan Indonesia tambah maju wasalamuaalaikum fresh...
  • Saptu, 02 Novémber 2013 18:31

    Sukinah Boiman

    Alhamdulillah upami di kota Bandung gaduh sakola favorit ngiring bingah, kumargi lami-lami upami basa sunda pada ninggalkeun bisa punah...

Badé ngomén? Mangga klik di ieu.

SN

Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44

Parobahan Raperda No 15, Baris Mancegkeun PDAM Tirtawening

(SundaNews, Bandung) Sabada Raperda Parobahan Perda No 15/2009 disahkeun Pansus II DPRD Kota Bandung ahir Agustus 2014, ...
SN

Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19

Pansus V DPRD Nargétkeun Bandung Meunang WTP Taun 2015

Sundanew.com, Ketua...
SN

Jumaah, 18 Juli 2014 02:37

Chace jeung Media Nu Sologoto

(SundaNews) Salah sahiji nu penting di Google téh nyaeta fungsi cache. Hiji kontén dina wéb, sanajan geus...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:32

Prabowo Cangcaya Surya Dharma Ali Kalibet Korupsi

(SundaNews, Jakarta) Naon anu diucapkeun ku Capres Prabowo Subianto ngeunaan ditéwakna Suryadharma Alie ku KPK dina...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:09

Din: “Amien Rais Kuduna Némbongkeun Sikep Negarawan”

(SundaNews) Ketua Umum Pimpinan Pusat Muhammadiyah Muhammad Din Syamsuddin manghanjakalkeun kana sikep Amien Rais anu...