Bagikeun ka Lapak Facebook

Basa SundaUnak-anikKemis, 12 Juli 2012 02:13

Kaulinan Barudak Lembur (2)

Ku Dhipa Galuh PurbaTuti Wiartiningsih

Ku TUTI WIARTININGSIH jeung DHIPA GALUH PURBA

 

DINA bagéan kahiji geus didadarkeun prak-prakan hompimpah, suten, jeung suten jawa. Ayeuna urang tataan sawatara kaulinan barudak, anu di antarana kudu ngalibetkeun heula hompimpah atawa suten.

 

ÉNCRAK

 

Anu sok aub dina kaulinan éncrak biasana barudak awéwé anu umurna 10 taun kahandap. Waktuna biasana mah pabeubeurang atawa pasosoré, lamun geus saralsé tina gawé atawa geus bérés ti pangajian. Harita mah barudak awéwé téh pasti boga pancén matuh séwang-séwangan di imahna, saperti kukumbah, nyeuseuh, sasapu, ngepél, jsté. Diajar ngaji ogé kaasup jadwal matuh anu dipahing baha. Jadi, arulin téh sabada réngsé digawé kalayan henteu ngaganggu jadwal diajar ngaji. Kilang kitu, aya ogé di antarana anu ngebluk gawé, tur leuwih mentingkeun ulin.

Jumlah barudakna tina sakelompok kaulinan éncrak téh bisa duaan, tiluan, opatan atawa limaan. Bisa ogé sipatna rombongan. Demi sarombongan biasana diwengku ku dua atawa tilu kelompok, kalayan  bisa diadukeun. Saha anu éléh baris ditibanan ku hukuman anu geus ditangtukeun ku kokojo saban kelompok nu dianggap bisa adil dina nangtukeun hukuman. Tangtuna ogé hukuman ala barudak, lain siga ngahukum Sadam Huséin. Conto hukumanana bisa kujalan sina kakawihan, boh ngawih sorangan atawa lobaan saperti ngawih “oray-orayan” bari silih gandong.

Ari bahan anu dipaké kaulinan éncrak téh nyaéta siki mandalika saloba-lobana. Aya ogé anu sok nyebut manalika, nangka walanda atawa sirsak (asalna tina basa Walanda: zeurzak). Sajabana ti siki mandalika, aya anu sok ngagunakeun batu laleutik anu ukuranana rata, karikil (keusik badag) anu beresih (sasarina meunang milihan ti sisi walungan), siki tanjung, jeung siki asem. Tapi anu kabandungan pisan mah harita téh karéréanana maké siki mandalika.

Saméméh kaulinan éncrak dimimitian,  kudu nataharkeun heula budak anu rék miluan jeung nangtukeun jumlah mandalika. Unggal budak mekel 10 siki mandalika. Tapi kokojo kelompok atawa bandarna mah jumlahna dikalikeun ku jumlah anggota. Contona, upama jumlah anggotana lima urang, mangka jumlahna lima dikali 10 siki mandalika. Pangna leuwih loba, sabab lamun aya anggota anu éléh, bisa dibéré modal deui ku kokojo atawa bandar téa. Tapi lamun siki cadangan béak, hartina éléh.

Cara ngulinkeunana dimitian ku  suten. Saha anu setenna meunang, kabagéan maén pangheulana, saurang-saurang kalayan pili-genti nepi ka walatra sakabéh anggota kabagéan maén.

Téhnis saméméh maén, siki mandalika anu jumlahna 10 téh dibagi dua rerencepan, dikeupeul ku leungeun kénca jeung katuhu. Contona dina ranggeuman leungeun kénca jumlahna tujuh, sarta dina ranggeuman leungeun katuhu jumlahna tilu. Lamun geus dikeupeul, pék sina teguh ku lawan maén.

“Hayoh, sabaraha hiji?”

“Nu katuhu tilu, nu kénca tujuh!”

Lamun jawabanna kitu, hartina anu dikeupeul téh kateguh. Jadi, teu kudu diteruskeun maénna, da geus kateguh. Tapi lamun neguhna salah, hartina anu ngeupeul siki mandalika bisa maén. Tapi sasarina mah tara kateguh, da rada bangga neguhna ogé. Lamun teu kateguh, hartina bisa ngamimitian ngulinkeun siki mandalika.

Carana, anu 10 siki dirawu ku leungeun katuhu, laju dialungkeun kaluhur ditandéan ku dampal leungeun anu nangkub, terus diapungkeun deui kalayan henteu pati luhur. Tuluy rikat diténgkép ku leungeun katuhu. Upama karawu 10 siki, hartina meunang bonus hiji, lamun karawu kurang ti 10, hartina teu meunang bonus. Malah lamun muragna opat hartina éléh opat. Tapi ku bandar digantian.supaya meunang bonus. Ari sésana nu tadi maén, dipulungan hiji-hiji ku jalan ngalungkeun hiji-hiji kaluhur bari nyokot hiji-hiji nepi ka béak. Kitu  saterusna nepi ka béak.

Dina Kamus Basa Sunda karya R.A. Danadibrata, kaulinan “éncrak” téh dihartikeun “béklen” (Danadibrata, 2006: 184). Padahal antara “éncrak” jeung “béklen” kalintang béda, boh bahanna atawa cara maénna. Mémang sarua ari anu maraénna mah, boh “éncrak” atawa “béklen” sasarina barudak awéwé. Dina Kamus Basa Sunda karya R. Satcadibrata ditélélakeun yén éncrak téh ngaran kaulinan budak awéwé (Satcadibrata, 2005: 119).***

Kirim Koméntar tina Facebook

Kirim Koméntar

Jenengan
Alamat Émail
Alamat Wéb
Koméntar
Serat Kodeu:
  
  • Senén, 03 Fébruari 2014 19:50

    fathan

    ya allah meni seer pisan kajahatan...
  • Senén, 27 Januari 2014 16:44

    agus sofyan

    Simkuring mani hoyong maca carios sunda ti ngawitan Gumilar , Wijana, sibuntung jago tutugan tug dugi ka Jaka santang..mani...
  • Jumaah, 24 Januari 2014 19:20

    yudha

    Tumaros, dimana tiasa mendakan buku Si Buntung Jago Tutugan? hatur nuhun pisan....
  • Jumaah, 24 Januari 2014 11:05

    Nandan Kusmanagiri

    Wilujeng makalangan, langkung pogot sigana upami tos aya aplikasi dina android...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 19:18

    Erwin Kusumah

    Kang dupi wawaran perkawis FDBS teu ditayangkeun di...
  • Jumaah, 03 Januari 2014 11:06

    Ai Karlinawati

    Hoyong milarian conto wawacan kanggo murangkalih hanjakal teu aya..hatur nuhun ..Mugia website ieu lana...
  • Saptu, 21 Désémber 2013 14:14

    iklanzoom.com

    Asalamualaiakum dari iklanzoom.com semoga pendidikan Indonesia tambah maju wasalamuaalaikum fresh...
  • Saptu, 02 Novémber 2013 18:31

    Sukinah Boiman

    Alhamdulillah upami di kota Bandung gaduh sakola favorit ngiring bingah, kumargi lami-lami upami basa sunda pada ninggalkeun bisa punah...

Badé ngomén? Mangga klik di ieu.

SN

Jumaah, 05 Désémber 2014 02:44

Parobahan Raperda No 15, Baris Mancegkeun PDAM Tirtawening

(SundaNews, Bandung) Sabada Raperda Parobahan Perda No 15/2009 disahkeun Pansus II DPRD Kota Bandung ahir Agustus 2014, ...
SN

Kemis, 04 Séptémber 2014 09:19

Pansus V DPRD Nargétkeun Bandung Meunang WTP Taun 2015

Sundanew.com, Ketua...
SN

Jumaah, 18 Juli 2014 02:37

Chace jeung Media Nu Sologoto

(SundaNews) Salah sahiji nu penting di Google téh nyaeta fungsi cache. Hiji kontén dina wéb, sanajan geus...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:32

Prabowo Cangcaya Surya Dharma Ali Kalibet Korupsi

(SundaNews, Jakarta) Naon anu diucapkeun ku Capres Prabowo Subianto ngeunaan ditéwakna Suryadharma Alie ku KPK dina...
SN

Rebo, 28 Méi 2014 01:09

Din: “Amien Rais Kuduna Némbongkeun Sikep Negarawan”

(SundaNews) Ketua Umum Pimpinan Pusat Muhammadiyah Muhammad Din Syamsuddin manghanjakalkeun kana sikep Amien Rais anu...